Η᾿ Κλίμακα

του Χριστόδουλου Βασιλειάδη

(Φωτογραφία Αλεξία Φιλίππου)

1 .    Κλίμακα είναι η συνεχής διαδοχή 8 φθόγγων επαναλαμβανομένου του πρώτου. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι κλίμακα είναι συνεχής ακολουθία από ήχους, οι οποίοι ανεβαίνουν ή κατεβαίνουν από ένα αρχικό φθόγγο.

2.     Η κλίμακα του Ντο είναι η εξής: ντο, ρε, μι, φα, σολ, λα, σι, ντο.

3.α. Αποτελείται από 5 τόνους (μεγάλες αποστάσεις και 2 ημιτόνια (μικρές αποστάσεις).

3.β. Προχωρεί κατά: 2 τόνους (ντο-ρε, ρε-μι), 1 ημιτόνιο (μι-φα),  3 τόνους (φα-σολ, σολ-λα, λα-σι), 1 ημιτόνιο (σι-ντο).

4.     Η κλίμακα του ΝΤΟ λέγεται: α) Φυσική γιατί δεν χρησιμοποιεί κανένα σημείο αλλοιώσεως και β) Διατονική γιατίτα ημιτόνια της είναι διατονικά.

5.     Μείζονα κλίμακα λέγεται αυτή που έχει την πιο πάνω διάταξη στους τόνους και ημιτόνια.

6.α. Οι οκτώ φθόγγοι της Μείζονας κλίμακας μπορούν να διαιρεθούν σε δύο ομάδες, η κάθε μια από τις οποίες περιέχει τέσσερις νότες. Κάθε μια από αυτές τις ομάδες ονομάζεται τετράχορδο. (ἂἂ)

6.β. Σε κάθε τετράχορδο της μείζονας κλίμακας, τα ημιτόνια εμφανίζονται πάντοτε στην ίδια θέση,  δηλαδή μεταξύ του τρίτου και τέταρτου φθόγγου.

(συνεχίζεται)

Ζ᾿ Διαστήματα - Τόνος - Ημιτόνιο - Τριημιτόνιο Εναρμόνιοι Φθόγγοι - Ταυτοφωνία

 του Χριστόδουλου Βασιλειάδη

(Φωοτγραφία: Αλεξία Φιλίππου)

1.     Διάστημα είναι: α) Η απόσταση μεταξύ δύο γραμμών του πενταγράμμου   β) Η απόσταση ή η διαφορά του ύψους μεταξύ δύο φθογγοσήμων

2.     Ημιτόνιο ονομάζεται η μικρότερη απόσταση μεταξύ δύο συνεχών φθόγγων.

3.     Ημιτόνια έχουμε δύο ειδών; α) τα χρωματικά και β) τα διατονικά

4.     Χρωματικά είναι τα ημιτόνια που σχηματίζονται από φθόγγους του ιδίου ονόματος, αλλά ο ένας ή και οι δύο από αυτούς έχουν σημείο αλλοιώσεως. 

5.     Διατονικά είναι εκείνα που σχηματίζονται από φθόγγους με διαφορετικό όνομα. 

6.     Τόνος είναι η διπλάσια του ημιτονίου απόσταση μεταξύ δύο συνεχών φθόγγων. Ο τόνος, δηλαδή, αποτελείται από 2 (δύο) ημιτόνια.

7.     Τριημιτόνιο είναι η απόσταση 3 (τριών) ημιτονίων, μεταξύ δύο συνεχών φθόγγων. Το τριημιτόνιο, ως διάστημα, είναι 2α αυξημένη.

8.     Εναρμόνιοι φθόγγοι είναι αυτοί που έχουν το ίδιο άκουσμα (ή ύψος) αλλά διαφορετικό όνομα. Ως διάστημα οι εναρμόνιοι φθόγγοι είναι 2α ελαττωμένη. 

9.     Ταυτοφωνία είνα δύο φθόγγοι που έχουν το ίδιο άκουσμα και το ίδιο όνομα. 

10.   Οι εναρμόνιοι φθόγγοι έχουν το ίδιο ύψος αλλά διαφορετικό όνομα ενώ στην ταυτοφωνία οι φθόγγοι έχουν και το ίδιο όνομα και το ίδιο ύψος.

(συνεχίζεται)

ΣΤ ᾿ Οι Αλλοιώσεις

του Χριστόδουλου Βασιλειάδη

(Φωτογραφία: Αλεξία Φιλίππου)

1.     Αλλοιώσεις είναι τα σημεία που αλλάζουν, αλλοιώνουν το ύψος των φθόγγων.

2.     Έχουμε τρείς αλλοιώσεις: τη δίεση, ύφεση και αναίρεση

3.     Δίεση ανεβάζει, υψώνει το φθόγγο ένα ημιτόνιο, όσον αφορά το ύψος.

4.     Ύφεση  κατεβάζει, χαμηλώνει το φθόγγο ένα ημιτόνιο, όσον αφορά το ύψος.

5.α.  Αναίρεση  αποκαθιστά, επαναφέρει το φθόγγο στο αρχικό του ύψος, δηλαδή στη φυσική του θέση, εφόσον αναφέρεται σε τυχαία σημεία αλλοιώσεως.

5.β.          Η αναίρεση και υψώνει και χαμηλώνει το φθόγγο, εφόσον αναφέρεται σε μόνιμα σημεία αλλοιώσεων, δηλαδή στον οπλισμό ενός έργου.

5.γ.  Για να χρησημοποιήσουμε αναίρεση πρέπει να ἐχει προηγηθεί δίεση ή ύφεση.

6.     Υπάρχουν και τα διπλά σημεία αλλοιώσεων; η διπλή δίεση και η διπλή ύφεση.

7.     Διπλή δίεση  υψώνει το φθογγόσημο ένα τόνο

8.     Διπλή ύφεση  χαμηλώνει το φθογγόσημο ένα τόνο

9.     Τυχαία σημεία αλλοιώσεως (Αγγλ."Αὴὴἂὶὸὃὦὰ῝ὖ") ονομάζονται οποιεσδήποτε διέσεις ή υφέσειςεμφανίζο-νται κατά τη διάρκεια ενός κομματιού εκτός από εκείνες που έχουν στον οπλισμό. Ισχὐουν μόνο για ένα μέτρο, για το ίδιο φθογγόσημο που βρισκεται στο ίδιο ύψος, εφόσον ακολουθεί και όχι όταν προηγεἰται.

10.   Οπλισμός ή μόνιμα σημεία αλλοιώσεως είναι η μονάδα των διέσεων ή υφέσεων που μπαίνει στην αρχή κάθε πενταγράμμου μετά απότο κλειδί.

        Ισχύουν για όλο το κομμάτι, για το ίδιο φθογγόσημο σε οποιοδήποτε ύψος κι αν βρίσκονται.

11.   Τα διπλά σημεία αλλοιώσεων χρησιμοποιούμε πάντοτε ως τυχαία σημεία αλλοιώσεων, ποτέ όμως ως οπλισμό.

(συνεχίζεται)

ΤΟ ΜΕΤΡΟ

του Χριστόδουλου Βασιλειάδη

(Φωτογραφία: Αλεξία Φιλίππου)

7.     Απλή λέγεται η νότα όταν υποδιαιρείται σε 2 (δύο) ίσες νότες της αμέσως μικρότερης αξίας.

8.     Σύνθετη λέγεται η νότα όταν υποδιαιρείται σε 3 (τρείς) ίσες νότες της αμέσως μικρότερης αξίας, δηλαδή όταν είναι παρεστιγμένη.

9.     Απλά λέγονται τα μέτρα των οποίων οι χρόνοι υποδιαιρούνται σε 2 (δύο) ίσους χρὀνους της αμέσως μικρότερης αξίας.

        Απλός Διμερής   Απλός Τριμερής   Απλός Τετραμερής

            2                           3                                  4                

            2                           2                                  2

 

            2                           3                                  4

            4                           4                                  4

 

            2                            3                                 4

            8                            8                                 8

 

10.   Σύνθετα, λέγονται τα μέτρα των οποίων οι χρόνοι υποδιαιρούνται σε 3 (τρείς) ίσους χρόνους  της αμέσως μικρότερης αξίας.

        Σύνθετος Διμερής   Σύνθετος Τριμερής   Σύνθετος Τετραμερής

                6                                9                                   12   

                 8                               8                                     8

                         6                               9                                       12

                         4                               4                                       4

                         6                               9                                      12

                        16                             16                                     16

 

                        6                               

11.   Στο ρυθμό 8 αν και υπάρχουν 6 κτυπήματα, υπάρχουν 2 κύρια κτυπήματα. Αυτά γράφονται σαν δύο παρεστιγμένα τέταρτα. Το μέτρο αυτό ονομάζεται σύνθετο γιατί γίνεται με ένα μίγμα από 2 και 3, δηλ. κάθε μέτρο έχει 2 κύρια κτυπήματα και κάθε ένα από αυτά έχει 3 υποδιαιρέσεις.

12.   Μικτά ονομἀζονται τα μέτρα που αποτελούνται από δύο ή περισσότερα μέτρα ανόμοια μεταξύ τους.

13.   Ελλειπές λέγεται το μέτρο όταν λείπουν νότες απο αυτό. Συνήθως είναι το πρώτο μέτρο ενός έργου και η αξία των φθόγγων που λείπουν συμπληρώνεται στο τέλος.

14.α.        Άλλα μέρη του μἐτρου τονίζονται περισσότερο και ονομάζονται ισχυρά  και άλλα λιγότερο και ονομάζονται ασθενή.

        Ισχυρό - ασθενές

        ισχυρό - ἀσθενές

        δις ισχυρό - ασθενές - ισχυρό - ασθενές

14.β.        Τα ισχυρά λέγονται κύρια μέρη του μέτρου ενώ τα ασθενή δευτερεύοντα.

(συνεχίζεται)

Ε᾿ Το Μέτρο

του Χριστόδουλου Βασιλειάδη

(Φωτογραφία: Αλεξία Φιλίππου)

1       Μερικά κτυπήματα στη μουσική είναι πιο δυνατά από τα άλλα και ονομάζονται ισχυρά.

2.     Τα κτυπήματα χωρίζονται , συνήθως, σε ομάδες ανά δύο, τρία ή τέσσερα και το πρώτο κτύπημα είναι τονισμένο (ισχυρό).

3.      Ο αριθμός των κτυπημάτων από ένα ισχυρό σε ένα άλλο ισχυρό κτύπημα, χωρίζει τη μελωδία σε ισοδύναμες μονάδες μετρήσεως, κάθε μια από τις οποίες ονομάζεται μέτρο (Βὰἶ) (ἂ). Μέτρα, δηλαδή, ονομάζονται τα μικρά τμήματα στα οποία χωρίζουμε το πεντάγραμμο.

4.α.  Για να δείξουμε πού γίνονται αυτές οι διαιρέσεις τοποθετούμε μια κάθετη γραμμη, που ονομάζεται διαστολή, κατά μήκος του πενταγράμμου.

4.β.  Διαστολές, δηλαδή, ονομάζονται οι κάθετες γραμμές με τις οποίες χωρίζουμε το πεντάγραμμο σε μέτρα.

5.      Στο τέλος ενός κομματιού ή ενος μέρους κάποιου έργου τοποθετούμε δύο κάθετες γραμμές για να υποδηλώσουμε το τέλος του. Αυτές ονομάζονται διπλή διαστολή.

6.α.  Ο χρόνος ενός κομματιού φαίνεται από τη χρονική αγωγή που τοποθετείται αμέσως μετά τον οπλισμό (ὂὸὗ-ὖἂὼὃὰὦ῟ἶὸ) στην αρχή ενός κομματιού.

6.β.          Στην χρονική αγωγή ο πάνω αριθμός μας δείχνει πόσα κτυπήματα υπάρχουν σε ένα μέτρο και ο κάτω αριθμός μας δείχνει την αξία κάθε κτυπήματος.

6.γ.  Έχουμε διάφορα είδη χρονικών αγωγών ή μέτρων. Κυριώτερα είδη μέτρων είναι: 

        2       3      4       3     6    

        4      4       4      8     8

(συνεχίζεται)

 

Καλό στάδιο!

Δ᾿ Σύνδεση ή Συζευξη Διαρκείας - Προσωδίας - Αναπνοή - Κορώνα

του Χριστόδουλου Βασιλειάδη

(Φωτογραφία Αλεξία Φιλίππου)

1.     Σύνδεση ή σύζευξη διαρκείας είναι μια καμπύλη γραμμή που ενώνει δύο ή περισσότερες νότες του ιδίου ύψους και προσθέτει στην πρώτη την αξία των άλλων που ακολουθούν.

2.α.  Σύνδεση ή Σύζευξη προσωδίας είναι η καμπύλη γραμή που ενώνει φθογγόσημα διαφορετικού ύψους. Η σύζευξη προσωδίας υποδηλώνει πως οι φθόγγοι πρεπει να παιχτούν ομαλά, ενωμένα, χωρίς διακοπή, με μια αναπνοή.

2.β. Η σύζευξη προσωδίας στη μουσική, είναι όπως η αναπνοή στολόγο. Παίρνουμε, δηλαδή, μικρές και μεγάλες αναπνοές.

2.γ. Εάν έχουμε πάντοτε υπόψη μας να κάνουμε το παίξιμό μας αναπνοή στο τέλος κάθε συζεύξεως προσωδίας, τότε αυτό θα ενδυναμώσει το ρυθμό.

3.     Στο σολφἐζ ή στο τραγούδι το σημείο το οποίο μας υποδηλώνει ότι πρέπει να πάρουμε αναπνοή είναι ένας σταυρός (+) ή ένα κόμμα (,).

4.       Κορώνα είναι μια μικρή καμπύλη γραμμή με μια στιγμή που μπαίνει πάνω από τα φθογγόσημα ή τις παύσεις και τους παρατείνει  τη διάρκειά τους. Η κορώνα μπαίνει συνήθως, στις καταλήξεις.

(συνεχίζεται)

Θεωρία της Μουσικής κεφάλαιο Γ

του Χριστόδουλου Βασιλειάδη

(Φωρογραφία Αλεξία Φιλίππου)

        Γ᾿ Η Διαρκεία των Ηχων- Οι Παυσεις - Η Στιγμή - Η Διπλή Στιγμή

1.     Κάθε φθογγόσημο έχει μια ορισμένη αξία ανάλογα με το σχήμα του. Έτσι, έχουμε 7 (επτά) αξίες φθογγοσήμων.

2.     Παύσεις είναι τα σημεία που δηλώνουν τη διακοπή της μελωδίας για ένα ορισμένο χρονικό διάστημα, δηλαδή τις περιόδους σιωπής. Οι παύσεις είναι 7(επτά).

 

        Όνομα            Αξία

 

        Ολόκληρο          -     Τέσσερα τέταρτα

        Μισό                  -     Δύο τέταρτα

        Τέταρτο     -     Ένα τέταρτο 

        Όγδοο         -     Ένα όγδοο

        Δέκατο έκτο       -     Ένα δέκατο έκτο

        Τριακοστό

        δεύτερο              -     Ένα τριακοστό δεύτερο

        Εξηκοστό  

        τέταρτο     -     Ένα εξηκοστό τέταρτο

3.      Στιγμή διαρκείας είναι μια τελεία (ή στιγμή) που μπαίνει δεξιά από τις νότες  ή τις παύσεις και προσθέτει σ’ αυτές το μισό της αξίας τους.

4.     Τα φθογγοσημα ή οι παύσεις που έχουν τη στιγμή λέγονται παρεστιγμένα.

5.      Διπλή στιγμή διαρκείας είναι δύο τελείες που μπαίνουν δεξιά από τα φθογγόσημα και τους προσθέτουν: η πρώτη το μισό της αξίας τους, η δεύτερη το μισό της αξίας της πρώτης στιγμής.

6.      Οι νότες ή οι παυσεις που έχουν τη διπλή στιγμή λέγονται δις παρεστιγμένα.

(συνεχίζεται)

Θεωρία της Μουσικής Κεφάλαιο Β

του Χριστόδουλου Βασιλειάδη

(Φωτογραφία Αλεξία Φιλίππου)

1 .   Kλειδί (Λατινικά "clavis", Γαλλικά "clef", Aγγλικά "clef") είναι ένα σύμβολο ή αναγνωριστικό σημείο το οποίο τοποθετείται στην αρχή του πενταγράμμου με σκοπό να καθορίσει την ονομασία και το ύψος τω φθογγοσήμων τα οποία γράφονται πάνω στο πεντάγραμμο. Tα φθογγόσημα δεν μπορούν να έχουν συγκεκριμένο ύψος ή όνομα, μέχρις ότου κάποιο αναγνωριστικο σημείο τοποθετηθεί στην αρχή του πενταγρ΄σαμμου. Tην ονομασία και το ύψος των φθογγοσήμων καθορίζουμε μόνο όταν τοποθετήσουμε ένα οποιοδήποτε κλειδί πριν από αυτά.

2.     Eχουμε 3 (τρία) είδη κλειδιών; α) το κλειδί του Σολ, β) του Φα, και γ) του Nτο.

2.α.  Kλειδια του Σολ (ή του βιολιού) έχουμε 2 (δύο) ειδών: 1) Στη δεύτερη γραμμή(i) και 2) Στην πρώτη γραμμή. (ii)

2.β.  Kλειδιά του Φα έχουμε 2(δύο) ειδών:1) Στην 4η γραμμή (ή κλειδί του μπάσου) (iii) και 2) Στην 3η γραμή (ή κλειδί του βαρύτονου). (iv)

2.γ.  Kλειδιά του Nτο έχουμε 4 (τεσσάρων) ειδών: 1) στην 1η γραμμή (της Σοπράνο) (v), και 2) στη 2η γραμμή (της Mέτζοσοπράνο) (vi), 3) στην 3η γραμμή (της Kοντράλτο) (vii) και 4) στην 4η γραμμή (του Tενόρου). (viii)

3.     Όταν έχουμε το κλειδί του Σολ στη 2η γραμμή τότε πάνω στις γραμμές γράφονται οι νότες: μι, σολ, σι, ρε, φα, και μέσα στα διαστήματα οι: φα, λα, ντο,μι(ix)

(συνεχίζεται)

Πρωτη Θεωρια

του Χριστόδουλου Βασιλειάδη

(Φωτογραφία Αλεξία Φιλίππου)

Α Πεντάγραμμο - Βοηθητικές Γραμμές - Φθόγγος - Φθογγόσημα 

1.     Πεντάγραμμο, είναι το σχήμα που αποτελείται από 5(πέντε) οριζόντιες και παράλληλες γραμμές, οι οποίες απέχουν ίση απόσταση μεταξύ τους.

2.α. Μετξύ των γραμμών σχηματίζονται 4(τέσσερα) διαστήματα. Το διάστημα μεταξύ των γραμμών ονομάζεται, επίσης, και μεσόγραμμο. Οι νὀτες γράφονται πάνω στις γραμμές ή μέσα στα διαστήματα, μεταξύ των γραμμών. 

2.β. Τις γραμμές καθώς και τα διαστήματα του πενταγράμμου αριθμούμε πάντοτε από κάτω προς τα πάνω.

3.     Οι βοηθητικές γραμμές που προστίθενται πάνω ή κάτω από το πεντάγραμμο, χρησιμοποιούνται για να γράφουμε επιπρόσθετα φθογγόσημα.

4.     Φθόγγος είναι ο μουσικός ήχος που παράγεται από την ανθρώπινη φωνή ή τα διάφορα μουσικά όργανα.

5.     Τα σημεία με τα οποία δηλώνουμε τους φθόγγους λέγονται νότες ή φθογγόσημα.

 (συνεχίζεται)

Καλημέρα, Χριστέ μου

Ψηφιακός δισκός

Στίχοι: Αρχιμ. Νικόδημος Σκρέττας

Σύνθεση (πιάνο): Χριστόδουλος Βασιλειάδης

Τραγούδι: Άριστος Θουκυδίδης, Μαριάννα Θουκυδίδου

Ενορχήστρωση: Άκις Παύλου

Φλάουτο: Άννα Παύλου, Χριστιάνα Νικολαΐδου

Γαλλικό κόρνο: Λάμπης Παύλου

Φωνητικά: Άννα Παύλου, Αννίτα Κωνσταντίνου, Βασιλεία Φιλίππου, Γιώργος Θουκυδίδης, Κάτια Τάκκου, Μαριαλένα Αναστασιάδου, Μαριάννα Θουκυδίδου, Μάριος Θουκυδίδης

Περιεχόμενα

1.             Αποχαιρετισμός                   2:44

2.             Αστραπή                                2:48

3.             Το φως σου, Λυτρωτή         3:14

4.             Αδελφέ μου, προχώρα         2:19

5.             Η πόλη                                   2:30

6.             Καλημέρα, Χριστέ μου

7.             Για την πατρίδα                   2:20

8.             Λογισμοί                               2:45

Τραγούδια του απελευθερωτικού αγώνα 55-59 για τον Διγένη

(Φωτογραφία Αλεξία Φιλίππου)

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Συμπληρώθηκαν ήδη εξήντα ένα χρόνια από την ιστορική εκείνη μέρα της 1ης Απριλίου 1955, κατά την οποία ο Κυπριακός Ελληνισμός ξεσηκώθηκε για την αποτίναξη του Αγγλικού ζυγού, που κρατούσε υπόδουλο τον Ελληνισμό της Κύπρου.
Πριν εκραγεί αυτός ο ιερός αγώνας, η Εκκλησία, αθόρυβα και μεθοδικά, είχε προπαρασκευάσει την Κυπριακή νεολαία, γι’ αυτό τον αγώνα.

Ένα από τα μέσα που χρησιμοποιήθηκαν ήταν και το τραγούδι, που μέσα από το δυνατό στίχο και τη φλογερή μελωδία του, είχε πυρώσει τις καρδιές και τις ψυχές των νέων της Κύπρου και τους είχε προετοιμάσει πνευματικά, εθνικά και ηθικά για ό,τι θα ακολουθούσε.

Την πολιτική διεύθυνση του αγώνα είχε ο εθνάρχης Μακάριος, ενώ στρατιωτικός αρχηγός του αγώνα ήταν ο απόστρατος κύπριος αξιωματικός του ελληνικού στρατού, ο θρυλικός Γεώργιος Γρίβας – Διγενής.

Ο θρυλικός αρχηγός του αγώνα Γεώργιος Γρίβας – Διγενής είναι ένα από τα πρόσωπα που ενέπνευσαν, ανώνυμους και επώνυμους, ώστε να γραφτούν πολλά αγωνιστικά τραγούδια.

Τα τραγούδια αυτά έχουν μελοποιηθεί από διάφορους συνθέτες και τραγουδήθηκαν προ, κατά και μετά τον επικό αγώνα της Ε.Ο.Κ.Α. 1955-59.

Τα έχει καταγράψει διορθωμένα ή έχει προσθέσει τη δεύτερη φωνή, όπου μπορεί και ταιριάζει να τραγουδηθεί αυτή, ο μαέστρος της χορωδίας «Αγωνιστή Κύπρος»
δρ. Χριστόδουλος Βασιλειάδης, τον οποίο ευχαριστούμε θερμά για την όλη προσπάθεια που έκανε να γίνει αυτή η συλλογή. Στους στίχους των τραγουδιών αυτών αναφέρεται το όνομα του αρχηγού της Ε.Ο.Κ.Α., στρατηγού Γεωργίου Γρίβα Διγενή.
Θερμές ευχαριστίες οφείλουμε και στην κυρία Λευκή Χατζηαδάμου, που με τις άοκνες προσπάθειές της και το αγωνιστικό πνεύμα και φρόνημα που τη διακατέχει, κρατά ζωντανή τη χορωδία μας, την «Αγωνιστική Κύπρο».

Ευχόμαστε ότι αυτή η συλλογή τραγουδιών, στα οποία αναφέρεται το όνομα του Διγενή, θα αποτελέσει πηγή γνώσης και έμπνευσης για τους παλαιότερους, αλλά και τους νεότερους.

Κατερίνα Ιωάννου

Γραμματέας Χορωδίας "Αγωνιστική Κύπρος"

Μαθήματα Αρμονίας

του Χριστόδουλου Βασιλειάδη

(Φωτογραφία: Αλεξία Φιλίππου)

Πτώσεις
V-I                                           Τέλεια
I-V, II-V, IV-V, VI-V             Ατελής
IV-I                                         Πλάγια ή εκκλησιαστική Πτώση
V-VI                                        Απροσδόκητη Πτώση

 

Διαβατικό  6/4:       I-V 6/4 – I 6

                        I 6- V 6/4 – I

                        IV – I 6/4 – IV

                        IV6 – I6-4 – IV

Ο Μπάσος πρέπει να κινείται διαβατικά, μια άλλη φωνή πρέπει να κινείται αντίθετα για το Μπάσο, πρέπει να υπάρχει μια κοινή νότα και στις 3 συγχορδίες.

Πουκιλιματικό 6/4

Έχουμε μόνο στις βαθμίδες Ι και IV και μόνο στο ασθενές μέρος του μέτρου (I-IV 6/4-I και V-I 6/4-V).  Οι δυο φωνές κάνουν ποικιλία ενώ οι άλλες δύο παραμένουν σταθερές.

Πρέπει να είναι πάντα προς τα πάνω και όχι προς τα κάτω. Όταν το ποικιλιματικό 6/4 στην IV βαθμίδα παρουσιάζεται μετά την τέλεια πτώση στο τέλος του θέματος τότε έχουμε πλάγια ή εκκλησιαστική πτώση.

Όταν στη σύνδεση V- IV έχουμε τον προσαγωγέα στην Σοπράνο δημιουργείται μεταξύ του μπάσου και της σοπράνο αυξημένη 4^η , αυτό είναι λάθος και πρέπει να αποφεύγεται.  Εάν η αυξημένη 4^η σχηματίζεται στις εσωτερικές φωνές τότε αυτό επιτρέπεται.

Όταν έχουμε VΙ συγχορδία τότε διπλασιάζουμε την 3^η της.  Όταν τα νότα της φύσεως του προσαγωγέα κρατεί άλλη φωνή, τότε ο προσαγωγέας μπορεί να κατεβεί.  Η ΙΙ συγχορδία συνήθως μπαίνει σε Α΄ αναστροφή.  Στο ελάσσονα τρόπο στην σύνδεση ΙΙ- V κάνουμε πάντοτε αντίθετη κίνηση.  Στο ελάσσονα τρόπο στη σύνδεση IV-ΙΙ κάνουμε πάντοτε πλάγια κίνηση.

Αρμονία Β

του Χριστόδουλου Βασιλειάδη

(Φωτογραφία: Αλεξία Φιλίππου)

●  Απροσδόκητη Πτώση:  Η σύνδεση των συγχορδιών V-IV.

Όταν έχουμε να εναρμονίσουμε μια σοπράνο τότε πρώτα βρίσκουμε και γράφουμε τις συγχορδίες, ακολούθως γράφουμε το μπάσο έτσι ώστε να δημιουργεί μια ωραία μελωδική γραμμή.  Τέλος γράφουμε τις εσωτερικές φωνές, δηλ. Τενόρο και Άρτο.

Όταν έχουμε να εναρμονίσουμε ένα δοσμένο μπάσο τότε:
Α. Βρίσκουμε τις συγχορδίες
Β. Γράφουμε την σοπράνο ούτως ώστε να έχει μια ωραία μελωδική γραμμή.
Γ.  Γράφουμε τις εσωτερικές φωνές δηλαδή Τενόρο και Μπάσο.  Αν στην πορεία χρειαστεί να αλλάξουμε την σοπράνο τότε την αλλάζουμε.

Κάθε μελωδία συνήθως αρχίζει και τελειώνει με την τονική ή τουλάχιστον σχεδόν πάντοτε τελειώνει με την τονική.

Όταν έχουμε στην αρχή ελλιπές μέτρο τότε συνήθως στον ελλιπές μέτρο χρησιμοποιούμε την συγχορδία της V, την οποία μπορούμε να εναρμονίσουμε ή να την αφήσουμε χωρίς εναρμόνιση, δηλαδή στο Μπάσο, Τενόρο και Άλτο να βάλουμε παύσεις.

Όταν έχουμε δοσμένη σοπράνο τότε 1^ον γράφουμε τις συγχορδίες σε λατινική αρίθμηση, 2^ον γράφουμε το μπάσο, 3^ον γράφουμε τις δύο εσωτερικές φωνές τενόρο + άλτο.

Ο προσαγωγέας ουδέποτε διπλασιάζεται.  Απαγορεύεται το μελωδικό διάστημα 4^ης αυξημένο.  Ονομάζετε διάστημα του διαβόλου.  Στην τέλεια και ατελή πτώση οι συγχορδίες πρέπει να είναι σε ευθεία κατάσταση.

Μια μελωδία δεν αρχίζει με πρώτη αναστροφή εκτός αν το μέτρο είναι ελλιπές.  Όταν στην μελωδία υπάρχει πήδημα 4^ης και 5^ης καθαρής τότε συνήθως βάζουμε την δεύτερη συγχορδία σε στροφή.

Τα διαστήματα 2^ης, 3^ης, 6^ης και 7^ης είναι μεγάλα ή μικρά δεν είναι καθαρά διαστήματα.  Τα διαστήματα 4^ης και 5^ης είναι καθαρά.

Σε μια μείζονα κλίμακα όταν ξεκινούμε από την βάση της όλα τα διαστήματα είναι μεγάλα και καθαρά.

ελαττωμένα μικρά – μεγάλα – αυξημένα
ελαττωμένα – καθαρά – αυξημένα

(συνεχίζεται)

ΚΑΝΟΝΕΣ ΑΡΜΟΝΙΑΣ Α

Χριστόδουλου Βασιλειάδη 

Μεταξύ τενόρο και άλτο ή άλτο και σοπράνο επιτρέπεται διάστημα μέχρι 8^ης.  Όταν έχουμε διάστημα μεγαλύτερης 8^ης τότε είναι λάθος και απαγορεύεται.

Μεταξύ μπάσου και τενόρου επιτρέπεται διάστημα μέχρι 15^ης.  Όταν έχουμε διάστημα μεγαλύτερο 15^ης τότε απαγορεύεται.

Ο Προσαγωγέας ουδέποτε διπλασιάζεται και πρέπει να λύνεται πάντοτε στην άνω τονική.

Η 7^η της 5^ης συγχορδίας πρέπει να λύνεται πάντοτε προς τα κάτω.

Η διασταύρωση φωνών απαγορεύεται δηλαδή μια ψηλότερη φωνή να τραγουδά χαμηλότερα από μια χαμηλότερη φωνή ή και αντίστροφα.

Παράλληλες 5^ες επιτρέπονται όταν η δεύτερη 5^η είναι ελαττωμένη όχι όμως σε εξωτερικές φωνές.

Επιτρέπονται οι αντιπαράλληλες 5^ες και 8^ες όταν χωρίζονται από αλλαγή θέσης της συγχορδίας όχι όμως σε εξωτερικές φωνές.

Πτώσεις:
● Τέλεια Πτώση:  Είναι η σύνδεση των συγχορδιών V-Ι H πρώτη πρέπει να βρίσκεται στο ισχυρό μέρος του μέτρου.

●  Ατελή Πτώση:  Είναι η σύνδεση των συγχορδιών Ι-V, II-V, IV-V, VI-V , η πλάγια είναι σύνδεση των συγχορδιών IV-I.  Συνήθως τις πλάγιας πτώσης προηγείται τέλεια πτώση.

●  Απροσδόκητη Πτώση:  Η σύνδεση των συγχορδιών V-IV.

ΛΟΓΙΣΜΟΙ

Στίχοι: αρχιμ. Νικόδημου Σκρέττα

Μουσική: Χριστόδουλου Βασιλειάδη

Πίνακας: Χριστόδουλος Βασιλειάδης

Να πούμε πως τραβήξαμε

το δρόμο μας αντρίκια
κι ότι σκληρά παλέψαμε
μέσ’ στης καρδιάς τα μύχια;

Να πούμε πως ιδρώσαμε,
ματώσαμε στο δρόμο,
με πόνο πως δεχτήκαμε
φριχτό σταυρό στον ώμο;

Να πούμε πως διαβήκαμε
τη στράτα της αλήθειας,
πως την ψευτιά νικήσαμε,
τη φρίκη της συνήθειας;

Να πούμε πως τα μάτια μας
δε στράφηκαν στο χώμα
πως του παλιού μας άνθρωπου
δεν είδαμε το πτώμα;

Να πούμε πως πιστέψαμε
μέχρι και τη θυσία,
πως ταπεινή προσφέραμε
στον Κύριο μας λατρεία;

Να πούμε πως η αγάπη του
φλόγισε την καρδιά μας,
πως μόνο ‘Κείνος ήτανε
μοναδική χαρά μας.

Να πούμε πως κρατήσαμε
κατάλευκο τον κρίνο,
κι ασύλητο φυλάξαμε
τον θησαυρό του εκείνο;

Πως η καρδιά δεν ζήτησε
μακριά Του να μισέψει
κι αφέντες άλλους πιο τρανούς
να βρει και να λατρέψει;

Να πούμε ή να σιωπήσουμε
και σκύβοντας το γόνυ
πιο ταπεινά ν’ αρχίσουνε
του αγώνα κάποιοι πόνοι;

Τι λέτε, θα τολμούσαμε
να πούμε την αλήθεια
ή θα γυρεύαμε ξανά
ψευτιές και παραμύθια;

Αν αιστανθείς πως το μπορείς,
αδέρφι μου, προχώρα,
μετά την Χάρη του Χριστού
συ θα τη βρεις την ώρα...